Een rekening voor naïviteit
18-08-2009
Jarenlang waren de Eindhovense Nutsbedrijven (NRE) een solide bedrijf dat de gemeente en de regio van stroom en gas voorzag. Maar als de aandeelhouders nu niet diep in de buidel tasten, is de NRE failliet.
Hoe kan dat toch zo mislopen?
Netbeheer is op dit moment nog de enige taak van de NRE. Dat betekent dat de NRE zorgt dat de gas- en elektriciteitsleidingen het in Eindhoven doen en blijven doen. Daar is niets ingewikkelds aan. Het komt in feite neer op maar twee simpele uitgangspunten.
Ten eerste: we vinden dat het netbeheer een overheidstaak is die wordt uitgevoerd zonder winstoogmerk. Als de gemeente winst maakt via de NRE, hebt u als Eindhovens burger gewoon teveel betaald voor uw gas of stroom. NRE-winst is een vorm van verkapte gemeentelijke belasting, en dat willen we niet. Wat we voor ogen hebben is een organisatie zoals we die voor ons rioleringsstelsel hebben: onopvallend, functioneel, betrouwbaar, en het kost precies zoveel als nodig. Wat ons gemeentelijk hoofd rioleringen verdient geeft een aardig idee van wat onze NRE-directeur zou moeten verdienen.
Ten tweede: als een overheidsorgaan het netbeheer uitvoert, dan alleen over het netwerk dat bij zijn eigen geografische gebied hoort. We moeten als Eindhoven geen netbeheer voeren over leidingen in Helmond en de Haarlemmermeer. Daar hebben we niets te zoeken, en absoluut geen affiniteit mee. Helmond en de Haarlemmermeer zouden het gewoon zelf moeten doen. Nog beter, gezien de schaal van de netwerken, zou het zijn als de provincie het netbeheer in heel Noord-Brabant organiseert.
Dat klinkt eenvoudig, en is dat ook. Maar ondertussen hebben we rondom de NRE de afgelopen jaren voornamelijk een hele hoop complexe ellende gehad. Dat begon met de belangstelling van het Spaanse Endesa, die nog vóór de koop de gelegenheid kreeg zich met de bedrijfsvoering te bemoeien en uiteindelijk de gemeente een strop van 30 miljoen gulden bezorgde. Dat ging verder met de verkoop via de Australische financier Macquarie, die de gemeente weliswaar eenmalig 320 miljoen euro opleverde, maar die ook de NRE een lening als een molensteen om de nek hing, waardoor het bedrijf gevoelig werd voor tegenslag.
Die tegenslag volgde onvermijdelijk: de Energiekamer stelde afgelopen najaar zijn regels bij waardoor de balans van de NRE niet meer volgens de normen was. Aan de aandeelhouders wordt vriendelijk verzocht 120 tot 190 miljoen terug het bedrijf in te stoppen, of anders dreigt de NRE zijn licentie voor het netbeheer te verliezen. In het verschiet ligt de volgende tegenslag: de lening van pakweg 450 miljoen die de NRE heeft lopen tegen ongeveer 4% rente, loopt in 2012 en 2013 af, en de NRE kan niet meer rente opbrengen dan ze nu betaalt. Ongetwijfeld zal dat leiden tot een nieuw verzoek aan de aandeelhouders om bij geld bij te storten, en dan moeten we aan een bedrag van dezelfde grootte-orde denken als nu.
Hadden we het maar georganiseerd als onze rioleringen!
Op 21 juli hebben we in de gemeenteraad besloten om in principe in te gaan op het verzoek van de NRE om bijstorting. Ik heb er lang over getwijfeld, maar ik steun het voorstel om een aantal redenen. De belangrijkste is dat we in september opnieuw een raadsbesluit nemen als duidelijk is om hoeveel geld het precies gaat en hoe we dat gaan regelen in onze begroting. De raad blijft dus de baas over het geld. De tweede is dat ik er vertrouwen in heb dat wethouder Don met de NRE een pragmatische koers vaart, ook al staat die koers wat ons betreft haaks op wat we zouden willen zien voor de lange termijn. En ten derde: de raad krijgt scenario's voor wat er in en na 2012/2013 met de NRE-lening kan gebeuren, en die informatie kunnen we in september meewegen bij ons definitieve besluit.
Ongemakkelijk blijf ik me voelen vanwege het gebrek aan alternatieven. Is er werkelijk scherp met de Energiekamer onderhandeld? Is er serieus gepoogd de grote energiebedrijven te interesseren voor de NRE? Is de regering en de Tweede Kamer doordrongen van de bizarheid van de situatie? En zo ja, laten ze Eindhoven dan slachtofferen? Waar is de Brainport-lobby? En waar is het afschrijf-scenario? De aandeelhouders zouden op zijn minst een financiële afweging moeten maken of bijstorten uiteindelijk aantrekkelijker is dan de bestaande investering afschrijven (en een waarschijnlijk daaropvolgend failliet van de NRE). Maar iedereen gaat er als vanzelf vanuit dat faillissement geen optie is. Dat vind ik erg weinig zakelijk. Wordt de gemeente niet als een gewillig lam meegevoerd daar waar de NRE haar wil hebben? Net zoals dat eerder door Endesa en Macquarie gebeurde?
We hebben het ons met de NRE ontzettend moeilijk gemaakt. Bovendien heeft een groot deel van de raad zich nog niet gerealiseerd dat we niet meer de baas zijn over het netbeheer. De gemeente is niet meer dan een speelbal. Voor die naïviteit krijgt ze een forse rekening.
Jan Vleeshouwers
>terug<
|
